Yeni bir bahçe sahibi olduğumuz da ilk yapacağı mız iş bir planlama yapmak olmalıdır. En baştan kurulacak doğru bir bahçe düzeni bizi ileriki yıllarda üzecek yanlışlı klardan koruyacaktı r.

Öncelikle bahçemizde neler olsun istiyoruz? Meyve ve sebze yetiştirmeyi düşünüyor muyuz? Çocuklarımız var mı? Varsa onların rahat ve emniyetini de hesaba katmamız gerekir.

 Aklımıza gelen her şeyi ekip dikmeye kalkı? ?t? ?ğımız takdirde  bahçe kısa sürede bir labirente dönüşür ve huzur değil stres kaynağı bir yer haline gelir. Bu yüzden bahçemizi öyle planlamalıyız ki hem ihtiyaçlarımıza cevap versin, hem de zevkimize hitabetsin. Aynı zamanda yorgunluğumuzu, sıkıntımızı unutturacak bir mekan haline gelsin.

Bahçemizin iskeletini bir kere sağlamca kurduktan sonra istersek her yıl ufak tefek değişiklikler, yeni çeşitlerle  onu bir tablo gibi farklı renklerde işleyebiliriz. Zaten bir bahçede yenilik düşünülmediği anda, varolan hali korunmaya çalışılsa bile gerileme başlar ve kısa zamanda eski güzelliğ ini kaybeder.

Bahçe konusunda profesyonel yardım alabilir veya bahçemizi olduğu gibi başkasına dizayn ettirebiliriz tabii. Ama hiçbir zaman kendi elimizle yaptığımız bir bahçe kadar benimseyemez ve zevk alamayız.

En iyisi iki arada denge kurmaktır.Bahçemizi dizayn ederken  tavsiye ve yardım alsak bile (ki bu yeni bahçeciler için kesinlikle şart..) gücümüz nisbetinde kendi emek ve fikirlerimizi de katmak  çok yerinde olacaktı r.

Bütün bu işlerle uğraşırken  ruh ve beden sağlığımız için çok faydalı,aynı zamanda  zevk ve gurur verici bir hobi edinmiş oluruz.

GENEL KURALLAR

- Bahçe kurarken ilk önce sınırlar belirlenir. Bu iş duvar, telörgü veya  çeşitli materyaller kullanarak  yapılabilir yahut bitkilerden yararlanılabilir.Çit yapmaya elverişli herdem yeşil veya yaprak döken bir çok  bitki vardır.

- Bahçede su mevcut olmalıdır. Bir çok yerde musluk suyunu bahçe sulamada kullanmak yasaktır. Buna göre bir düzenleme yapılı r.

- Arazi fazla eğri büğrü ise toprak tesviyesi yapılır. Varsa inşaat artı kları ve iri taşlar tamamen temizlenir. Baştan aşağı kazılarak boş luklar doldurulur. Yabani bitkiler kökleriyle beraber  ayıklanır. Sebze, meyve ve çim yapılacak yerler kirizme yapılsa daha iyi olur.

- Hafif bir eğimin zararı yoktur ama eğim fazla ise seki yapmak iyi olur. Dümdüz arazilerde drenaj problemi olabilir. Yağışlı mevsimde duruma bakılır ve gerekirse tedbir alınır.

- Bahçe planı dikkatle yapılır. Evin manzarası dikkate alınır. Sabit yollar ayrılır. Oyun alanı, park yeri, çiçek yatakları, sebze ve meyve için yer ayrılı r.

- Çardak, havuz düşünülüyor ama hemen yapılamıyorsa, bunlar için muhtemel yer ayarlanarak buralara kalıcı bitki dikilmemelidir.

- Bahçeye dikilecek kalıcı bitkiler tesbit edilir. Özellikle küçük bahçelerde seçim çok dikkatli yapılmalıdır. Ağaçların 10-15 yıl sonra ne büyüklükte olacakları düş ünülmelidir.  Bir de bahçe hemen tıka basa doldurulmayıp, ileride ekilecek bitkiler için biraz boşluk bırakılır. Bitki seçiminde iklim ve toprak özellikleri de çok önemlidir. Bu konuda çevredeki bitki örtüsü önemli bir rehberdir.

-  Ağaçlar arasında yeterli boşluk bırakılmal? ?,gül gibi güneş seven çiçekler için hiçbir zaman gölge olmayacak yerler ayarlanmalı dır. Mevsimlere göre güneş ve gölge durumu değiş ir. Bu da hesaba katılmalıdı r.

Herdem yeşil kalan bitkiler bahçeyi yıl boyu canlı tutar ancak kışın da gölge vermeye devam ettiği için eve yakın dikilmemelidir. Yaprak döken ağaçlar yazın gölge ve serinlik verir, kışın ise  güneşi engellemez.

BAHÇE ALETLERİ-BİTKİ TEMİNİ

Bahçe için gereken alet-edevat eksiksiz bir ş ekilde sağlanmalıdır.Malzeme kaliteli ve kullanışlı olmalıdır. Bunları düzenli bir şekilde saklayacak bir yer gerekir.

Bitkileri mümkünse yakın ve güvenilir bir seradan sağlamak iyidir. Aynı iklimde yetiştiği için bitkilerin tutma oranı yükselir. Gelişi güzel alınan bitkiler bahçeye hastalık taşıyabilir. Bu yüzden sabit bir yerden al? ?şveriş yapmak en uygunudur. Alınan bitki hakkında mutlaka bilgi alınmalı, hatta not edilmelidir. Böyle yerler gül ve ağaç budama zamanı ziyaret edilerek, bu konularda tecrübe edinilebilir.

 ÇİM YETİŞTİRME

Herkes bahçesinin yemyeşil çimlerle kaplı olmasını ister. Çim ekmek pek amatör işi değildir. Kalıcı bir çim için uzun ve yorucu bir ön hazırlık gerekir. Daha sonrasında ise yıl boyu düzenli bir bakım ve sıcaklarda hergün sulanmak ister.

- Çok çeşitli çim tohumlarından bahçe için en uygunu seçilir. Susuz yerler, oyun alanları veya gölge için ayrı tohum karışımları bulunur.

- Bahçede çim ekilecek yer hiç olmazsa bir yıl boş bı rakılmalıdır. Bu arada toprak zaman zaman işlenir ve yabani otları temizlenerek  çim için hazırlanır. Böylece ayrık vs.  gibi otların nesli tüketilir. Bu iş için gerekirse ot ilacı kullanılır.

 SEBZE- MEYVE BAHÇESİ

- Sebze ve meyve bahçesi bol güneşli ve rüzgar almayan bir yere yapılır. Ayrı bahçe yapılamı yacaksa  bazı meyveler süs ağ acı niyetine ön bahçede de çok güzel durur. Mesela nar, trabzon hurması, muşmula her mevsim farklı güzelliklere bürünerek bahçeyi süsler.

- Sebze için küçük bir yer dahi yeterli olur. İyi bakım, bol gübre ve suyla az yerden bol sebze alınır. Bahçe varsa az da olsa mutlaka sebze yapılmalıdır. Hormonsuz sebzeleri başka nereden bulabiliriz yoksa?

Muşmula

TOPRAK ÇEŞİTLERİ

Bitkilerin, dolayısıyla bizim de yaşamamız için değişmez bir unsur olan toprak her yerde aynı değildir. İçindeki maddelere göre farklı isimler alır. Her bitki her toprakta yetişmez. Tarı ma elverişli olmayan toprakları katkı maddeleri ile zenginleştirerek kullanmak da mümkündür. Bahçemizin toprağını iyice inceleyip bitkilerimizi ona göre seçmemiz daha iyi olur. Belli başlı çeşitler şunlardır:

KUMLU TOPRAK

Hafif,çabuk ısınan ama fazla su tutmayan bir topraktır. Özellikle erken sebze ve çiçek elde etmek için idealdir. Besin maddelerini çabuk kaybeder.  Ağır gübreler (inek gübresi) katılarak  toprak zengin ve su tutar hale getirilir.

KİLLİ TOPRAK

Ağır, su tutan, besince çok zengin ama zor işlenen bir topraktır. Geç, fakat bol ürün verir. Biraz kum, kompost veya hafif gübrelerle ile gevş etilir.

KİREÇLİ TOPRAK

Açık renkli, taşlı ve su tutmayan bir topraktır. Bitkilerin çoğu bu topraktan hoşlanmaz. Bol gübre katılarak kullanılabilir.

HUMUSLU TOPRAK

Siyah renkli, zengin, yumuşak ve su tutan bir topraktır. Özellikle asit seven bitkiler bu toprakta çok güzel yetişir.

En ideal toprak killi, kumlu besin maddelerince zengin karışım topraklardır. Bitkilerin çoğu böyle topraklarda iyi yetişir.

BESİN KAYNAKLARI

Üzerinde bitki yetiştirilen toprak bir müddet sonra içindeki besinin çoğunu tüketir.Verimli olabilmesi için kaybettiği besini geri koymak gerekir. Bunun bir kaç yolu vardır. Bahçemde hiç bir şekilde suni gübre kullanmadığım için yalnızca tabii besin kaynakları ndan bahsedeceğim.

ÇİFTLİK GÜBRESİ

Her türlü çiftlik hayvanından elde edilir. Zengin bir besin kaynağıdır. Kullanılmak için en az bir yıl beklemiş olması   gerekir.Taze iken kullanılması riskli olur. Bitkileri yakabilir veya toksik etki yaparak zararlı olur. Bu gübre açıkta bırakılırsa güneş ve yağmurun tesiriyle gücünün çoğunu kaybeder. Kullanılıncaya kadar üzeri örtülü bir yerde saklanmalıdı r.

KOMPOST

Her türlü mutfak ve bahçe artıkları ile hazırlanır. Bahçesi olan herkes kompost hazırlayabilir. Bu şekilde hem artıklar değ erlendirilmiş, hem de çok kıymetli bir gübre bedava elde edilmiş olur. Kompostun çiftlik gübresine karşı önemli bir avantajı da en hassas tohumlarda bile yakma tehlikesi olmadan kullanı labilmesidir

Kompost hazırlanmas? ?:

En basit usul;

Bahçenin bir köşesine geniş bir çukur açılır. Hayvani artı klar ve yağ hariç her türlü organik mutfak artıkları, sebze, meyve kabukları, kesilmiş çimler, kuru yaprak ve her türlü bahçe artığı bu çukura dökülür. Ara sıra bir kürek gübre veya toprak atılır. Yumurta kartonları, gazete kağıdı ve eski karton kutular parçalanarak bu artıklara eklenirse bileşimindeki karbon nedeniyle yanmayı çabuklaştırırlar. Çukur dolunca yanına yenisi kazılır ve dönüşümlü olarak kompost hazırlamak kolaylaşır. Kompost arada bir çatal belle alt üst edilir. Çukur yağmurdan korunmalıdır. Kompost ıslanırsa yanması gecikir. Ertesi yıl çürüyen artıklar mükemmel bir gübreye dönüşerek kullanıma hazır hale gelir.

Dikkat:

Aş ağıdakilerin hiçbiri komposta katı lmaz:

Çimlerde ot ilacı kullan? ?lmışsa ilk 4 biçilmede çıkan artı klar,

Hastalıklı bitki artıkları, meyve ağacı yapraklar? ?,

Naylon, plastik gibi maddeler  ve zehirli artıklar,

Et, kemik ve yağ artıkları toksik etki yapabileceği için komposta katılmaz.

YEŞİL GÜBRE

Yonca, bakla ve bezelye gibi bitkiler sonbaharda ekilir. İlkbaharda ürün toplandıktan sonra bitkiler yatırılır. Sürülerek veya bellenerek toprağa karıştırılır. Bu tür bitkiler toprağa azot kazandırarak çok faydalı olurlar.

Bunların dışında piyasada bio gübre olarak tanı nan hazır paketlenmiş ve işlenmiş  tabii gübreler de mevcuttur.Bu gübreler steril olması ve kolay kullanı labilmesi açı sından iyidir.

Bir de eğer bulunabilirse kurumuş kan ve öğ ütülmüş boynuz karışımları her türlü bitki için elverişli çok kıymetli tabii gübrelerdir.

MALÇ

Malçın bir çok faydası vardır.otlanmayı azaltır,hatta çoğu zaman önler.Suyun buharlaşmasını önleyerek yazın toprağı serin ve nemli tutar. Kış aylarında ise hassas bitkilerde köklerin donmasına mani olur. Toprak suyla direkt temas ederek kabuk tutmaz ve sertleş mez.Bu suretle hem su,hemde zaman kaybına engel olur.Ayrıca malç malzemesi olarak organik maddeler kullanılırsa  toprağı zenginleş tirir.

Malzeme olarak:

Yanmış gübre,bahçe kompostu,kuru ot,yaprak,kesilmiş çim, talaş halinde kıyılmış ağaç kabuk ve dalları ve çam iğneleri kullanılabilir.

Bunlardan herhangi biri baharda toprak çapalanarak yabani otları temizlenmiş toprağa 5 cm kalınlıkta yay? ?l? ?r. Sonbaharda gübre ile beraber çapalanarak toprağa karı ştı rılır.Yalnız ağaç kabukları en az 3 yıl kullanılabileceği için sonbaharda toplanıp kaldırılır.

Bu arada çam iğneleriyle yalnızca asit seven bitkilere malç yapı lır. Çilek,ortanca va açelya türleri için kullanılabilir ama sebzeye iyi gelmez.

Kesilmiş çimler de yayılıp hafifçe kurutulduktan sonra malç için kullanılır.Ot ilacı kullanı lmışsa ilk 4 biçmede çıkan çimler malç veya kompost için kullanılmamalıdı r.

Malç yayılırken malzemenin bitki gövdesine değmemesine dikkat edilmelidir. Çürüme yapabilir.

Kağıttan da malç olur. gazete kağıtları ve eski kartonların yanı sıra erken ürün almak için bazen siyah kağıttan da malç yapılır. Siyah naylon da kullanılabilir. Özellikle çilek ve bazı sebzeler toprağa serilmiş ince siyah naylon örtülerde açılan kesiklere dikilerek yetiş tirilir. Böylece kolay ve erken verim alınır.

ZARARLILARLA MÜCADELE